Nhiều loài sinh vật có thói quen sinh sống thành đàn với số lượng lớn
Và những cuộc gặp mặt tại các địa điểm chung để giao phối
tạo ra một vấn đề lớn của sự đố kỵ tính dục,
đe dọa phá vỡ mối liên kết cộng đồng
Vậy các loài động vật phải đương đầu với vấn đề tính dục và bạo lực như thế nào
để đạt được những lợi ích của việc sinh sống trong một gia đình lớn
Mỏm đá Granite này là nơi tập trung của những đàn chim ó biển
Loài chim này không thể làm tổ trên biển,
nên chúng buộc phải cư trú tại những hòn đảo xa bờ,
tránh xa các động vật trộm trứng giống như cáo
Trong những đàn chim ó biển, có thể dễ dàng quan sát
tính dục có khả năng gây ra sự gãy vỡ như thế nào
Mỗi con chim đều cần phải chiến đấu để bảo vệ vùng lãnh thổ nhỏ bé của mình
và thật đáng thương cho con nào
chẳng may đậu nhằm chỗ
Người bạn duy nhất của chim ó biển chính là bạn tình của nó
Một đàn gồm những kẻ xa lạ, chúng buộc phải hợp tác với nhau
Không kiềm chế được sự tức giận, lập tức xảy ra các trận ẩu đả
Một số con chim bị thương rất nghiêm trọng
Trong đàn chim biển này, có những luật lệ riêng
Các người hàng xóm phải cùng nhau thỏa thuận một hợp ước hòa bình
Sau mùa sinh sản, đàn chim sẽ phân tán đi nhiều nơi,
nhưng ở nhiều loài động vật, chúng có thói quen sinh sống cùng nhau cả năm
Đồng nghĩa với sự căng thẳng lớn hơn
Bình minh trên cao nguyên Ethiopia
Khỉ đầu chó Gelada xuất hiện trên bãi đá quặng
để bắt đầu một ngày mới bận rộn
Mặc dù có xu hướng sống thành bầy, nhưng loài sinh vật trên cạn này
vẫn luôn đề phòng nhau
Hầu hết, trong số những thành viên theo chủ nghĩa bạo lực là các con đực vượt trội hơn
Chúng chủ trương sử dụng vũ lực để đoạt lấy những gì chúng muốn,
như việc chiếm hữu được càng nhiều con cái càng tốt
Các cuộc thanh toán,
dần biến chúng thành những tên bạo chúa xảo quyệt với cả đàn phi tần
Trong thời kỳ hưng thịnh của mình, một con khỉ đầu chó Gelada đực có thể sở hữu tới sáu con cái
Điều này tạo ra rất nhiều mối bất hòa, bởi mỗi con đực
chung sống với một kẻ bạo chúa ngang ngược
luôn bị đe dọa cướp đi bạn tình của mình
Con đực này vẫn còn vô cùng tức giận, vì thế nó giao phối để xua tan căng thẳng
Với nhiều loài linh trưởng, việc giao phối không đơn thuần chỉ là sinh sản
Đàn khỉ đầu chó Gelada cái không thể sống trong điều kiện nội chiến quá mức,
chúng muốn cuộc sống hòa bình để chăm sóc bầy con
Do đó, chúng tìm mọi cách ngăn cản tên bạo chúa
thực hiện các hành vi độc tài của nó
Chải lông cho nhau là một biện pháp nhằm xoa dịu căng thẳng
Hoạt động này cũng giúp
thắt chặt thêm mối liên kết xã hội hay tình bạn
Nhưng nếu nó bắt nạt một trong những con cái trong đàn,
tất cả các con đực sẽ trả đũa
và không phải lúc nào kẻ thống trị cũng thực hiện ý định của mình
Tuy nhiên, nghịch lý là đàn khỉ cái lại cần những người bảo hộ hung tợn
để bảo vệ chúng không bị quấy rối bởi bầy khỉ đực tự do
Chúng khá đông đảo
Các nhóm khỉ độc thân này nằm ẩn nấp xung quanh đàn
Khi trưởng thành, chúng khát khảo sở hữu riêng một vài con cái
và thường xuyên gây rối với những người khác
Đó là một vấn đề xã hội chung,
làm thế nào để kiểm soát xu hướng bạo lực của những con đực trẻ
Sự giận dữ của chúng gây ra sự hỗn loạn
và thách thức đến con đầu đàn
Những buổi gặp gỡ như vậy chỉ dẫn đến một cuộc ẩu đả
Con đầu đàn dũng cảm tiến lên, nhưng bên kia đông hơn
Tuy nhiên, chúng nắm thế thượng phong không bao lâu. Con khỉ đực tức giận đánh đuổi kẻ thù chạy tán loạn
Một ngày nào đó, nó sẽ bước bên kia sườn dốc
và thua cuộc, nhưng không phải hôm nay
Nó thông báo chiến thắng của mình
cho phần còn lại của đàn từ trên ngọn cây
Đây cũng là những kẻ sát nhân nguy hiểm
Khi bị chọc tức, sư tử đực trở nên vô cùng dữ tợn,
nhưng chúng được kiềm hãm lại nhờ sự giao phối
Gia đình, hoặc niềm kiêu hãnh, chính là số lượng sư tử cái có trong đàn
giúp đỡ lẫn nhau chăm sóc đàn con
Chúng sống dựa vào một nhóm gồm nhiều con đực,
thường là anh em và những con không thân thích,
để ngăn chặn các đàn khác khỏi lãnh thổ của chúng
Nhóm giám hộ thường xuyên bị thách thức bởi những con trẻ,
đang tìm kiếm đàn sư tử cái cho mình
Thời gian trôi qua, vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn
Trong hoàn cảnh sắp xảy ra chiến tranh,
đàn sư tử cái và bầy con gấp rút tìm nơi ẩn nấp
Đám sư tử đực tỏ vẻ thách thức,
do đó, chiến tranh là điều không thể tránh khỏi
Sau khi nhận cú táp hung ác, con sư tử bị lật đổ rút lui
Sau nhiều năm bị cai quản, cuối cùng đã đến thời kỳ của chúng
Lúc này, sự quan tâm của những kẻ thống trị mới và bầy sư tử cái hoàn toàn khác nhau
Không còn sự bảo vệ của sư tử cha nữa, đàn con lâm vào cảnh nguy hiểm
Thông thường, chúng bị bắt và cắn chết
Sư tử cái không có khả năng chống lại bầy sư tử đực vô cùng khỏe mạnh
Công sức nuôi dưỡng cả năm trời tan thành mây khói
Nhưng đối với sư tử đực, sự biến mất của sư tử con chính là điều chúng quan tâm
Nó khiến cho sư tử cái có thể nhanh chóng bước vào mùa sinh sản
Tuy nhiên, đàn sư tử cái cần một sự liên kết bền chặt
giữa những con đực nhằm đảm bảo cho tương lai của chúng
Vì thế, chúng phải giữ cho bầy sư tử đực luôn ở trạng thái sung mãn nhất
Sư tử cái thực hiện điều này bằng cách giao phối liên tục
Khi sư tử cái đến giai đoạn động dục,
nó thường có nhu cầu được giao phối khoảng 20 phút
Trong vòng ba ngày, một con sư tử cái có thể giao phối đến 300 lần,
nên khi con đực đã thỏa mãn, nó để một con đực khác tiếp tục,
nhằm giữ cho chúng được thoải mái
Ba tháng sau, sư tử cái cho ra đời lứa sư tử con mới
Nhưng, bây giờ, bầy sinh vật nhỏ bé này
không cần sợ hãi những người giám hộ của chúng nữa
Sư tử mẹ đã khéo léo trộn lẫn bầy con với nhau
Khi cả hai con sư tử anh em cùng giao phối,
chúng đều phải cùng nhau bảo vệ gia đình,
cho đến một ngày, chúng cùng bị lật đổ
Nhưng nếu sư tử cái muốn nắm thế thượng phong,
chúng cần đánh bại con đực trên chính đấu trường của chúng
Trong trường hợp của linh cẩu đốm.
Đấu tranh, dù chỉ cho một phần xác động vật
là bản năng cơ bản của loài linh cẩu
Trong những cuộc chiến này, to khỏe là một điều rất có lợi
Đặc biệt với các con linh cẩu cái đang trong thời gian cho con bú
Bầy linh cẩu được thống trị bởi một con linh cẩu cái đầu đàn
Với lượng kích thích tố sinh dục nam tăng cao,
linh cẩu cái trở nên vô cùng hung hãn
Chúng thậm chí còn có một bộ phận tương tự như cơ quan sinh dục nam,
nhằm biểu thị cấp bậc của chúng mỗi khi gặp nhau
Đối với linh cẩu đầu đàn,
sự tồn tại của bầy linh cẩu con phụ thuộc vào bản tính hiếu chiến của nó
Nó nuôi dưỡng gia đình của mình trong gần hai năm
Do đó, nó cần chiến đấu vì thức ăn để bổ sung nguồn sữa
Linh cẩu đực là những kẻ yếu đuối,
chúng hoàn toàn sống dựa vào đàn linh cẩu cái,
những người xếp chúng xuống tầng đáy của xã hội
Thậm chí một con cái sơ sinh cũng quản lý đàn anh trai
lớn hơn nó rất nhiều tuổi, đang ngồi co rúm chiếc đuôi giữa cặp chân sau của chúng
Uy thế của "nữ chúa" được thể hiện mạnh mẽ
bên trong đàn của nó
Thật sự ngạc nhiên, bằng cách nào đó, nó có thể chọn giới tính cho con con
Khi nguồn thức ăn dồi dào, nó cho ra đời đàn con cái hung dữ
để giúp đỡ và tăng cường sức mạnh cho nó
Nhưng trong giai đoạn bất lợi, bầy con đực được ưu tiên,
và chúng sẽ rời khỏi lãnh thổ, phân tán, nhân rộng
gene của linh cẩu cái sang những đàn lân cận
Nhiều loài động vật sống thành đàn,
do đó chúng có thể bảo vệ những thứ quan trọng đối với mình
Trong xã hội côn trùng, cuộc sống của chúng chỉ xoay quanh chiếc tổ
Mối, ong, kiến và ong bắp cày có xu hướng
trở thành đàn nô lệ tận tâm, nhưng thực ra bản chất không phải như vậy
Đống củi trên đồng cỏ Brazil này là nhà của loài côn trùng khổng lồ
Đây là kiến khủng long thợ nguyên thủy,
có kích thường bằng một ngón tay, thường sinh sống trong một đàn khoảng 80 con
Chúng là những con cái hoàn toàn giống nhau và bình đẳng
Trừ một con
Một sự khác biệt vô cùng quan trọng
Trong kỳ trăng mật, nó đã giao phối và lưu giữ tinh trùng của một con đực lại
Nó chính là con cái duy nhất trong đàn có thể đẻ trứng đã được thụ tinh,
và sẽ cho ra đời thêm nhiều kiến thợ cái nữa
Nó trở thành nữ hoàng nhờ chiến thuật đe dọa của mình
Nó cũng cai trị đàn kiến bằng quyền lực hóa học
Duy trì sự kiểm soát của mình bằng một chất hóa học mà đám kiến thợ thèm muốn,
được tiết ra từ đỉnh chóp của bụng
Kiến chúa, đứng bên phải,
bôi chất hóa học vào râu của một con kiến khác, và nó vô cùng hiệu quả
Con kiến đó co rúm lại trước nó giống như một con chó run rẩy trước bạn tình của mình
Dưới ảnh hưởng của chất hóa học này, bầy kiến cái ngoan ngoãn trở thành nô lệ,
bảo vệ tổ cũng như tìm kiếm thức ăn
Trong khi kiến chúa có cuộc sống tương đối an nhàn,
ăn uống và đẻ trứng, thì đàn kiến con bị ức chế sinh sản,
phải vất vả kiếm ăn phục vụ cho nó
Bầy ấu trùng đói ăn nhận được sự chăm sóc liên tục
từ những người chị lớn hơn của chị
Cuối cùng, đàn ấu trùng yếu đuối phát triển thành nhộng
và nở ra các con kiến cái phục vụ cho mẹ của chúng
Mặc dù gia đình kiến khủng long này
có vẻ là một tổ chức hoạt động trơn tru,
nhưng vẫn ẩn chứa một cuộc đấu tranh quyền lực
Mỗi kiến thợ đều có khả năng sinh sản
Và đôi khi chúng thử làm điều đó
Đây là một con kiến thợ nổi loạn có gắng thực hiện một cuộc đảo chính
và tranh thủ kêu gọi sự giúp đỡ từ một vài chị em của mình,
bằng cách sản xuất ra chất hóa học của riêng
Nhưng đàn kiến thợ nhận ra sự giả mạo và nhốt nó lại,
tra tấn suốt hai, ba ngày
hoặc đi thoa lại chất hóa học của kiến chúa thực sự
Vì thế, cai trị càng lâu, kiến chúa càng có thể duy trì
lợi ích của mình và chiêu mộ thêm nhiều nô lệ mới
Nhưng có một giới hạn nhất định về số lượng cá thể thành viên
kiến chúa có thể đàn áp
Một cuộc chiến di truyền giữa những con ong chúa mật
Có tới 60,000 ong thợ cái giúp duy trì hoạt động của một chiếc tổ ong
Ong chúa, nằm ngay trung tâm, dành phần lớn thời gian để đẻ trứng,
với tần suất mỗi trứng trong vòng vài phút
Cũng giống như kiến khủng long, ong chúa kiểm soát đàn ong của mình
bằng chất hóa học
Chúng liếm lên cơ thể của nó
Ong chúa sinh ra một số lượng lớn ong cái
Do tính đặc thù di truyền,
ong thợ có mối liên hệ gần gũi với nhau,
có khi, thậm chí, là mối quan hệ mẹ con
Do đó, ong thợ giúp mẹ chúng chăm sóc cho đàn em gái,
còn hơn bản thân mình
Chiếc tổ là một nhà máy khổng lồ, cho ra đời
khoảng 2,000 ong thợ mỗi ngày, phục vụ cho việc thu hoạch phấn và mật hoa,
trong suốt mùa hoa nở
Dường như loài ong có cuộc sống duy tâm
Nhưng trở lại với tổ ong, ong chúa đang có một vấn đề
Không phải bầy ong thợ chỉ đổ mật vào các khoang,
một vài con như con này, đẻ trứng của mình vào đó
Đây là một hành vi mang tính chất nổi loạn
Không được thụ tinh, chúng sẽ nở ra ong đực, những kẻ lười biếng,
và cạnh tranh với bầy ong đực của ong chúa
Điều này không được chấp nhận
Một điều kỳ lạ, những kẻ âm mưu nổi loạn không nhận được sự ủng hộ từ chị em của chúng
Và chúng sẽ không giúp đỡ
bởi ong chúa đã chuẩn bị cho việc bảo vệ tổ, từ lúc nó bắt đầu giao phối với ong đực
Bị cuốn hút bởi mùi hương quyến rũ, bầy ong đực đông đúc bay theo nó
Cần số lượng lớn tinh trùng cho quá tình sản xuất trứng trong nhiều năm,
nó giao phối với khoảng 30 con đực
Những con ong cái được nó sinh ra
không có mối quan hệ huyết thống quá gần gũi với nhau như chúng ta nghĩ
Chúng chỉ là chị em cùng mẹ khác cha
Và không có khuynh hướng giúp đỡ lẫn nhau
Trong khi bảo vệ trứng của mẹ chúng,
ong thợ cái vẫn tìm kiếm và ăn trứng của con ong có âm mưu nổi loạn
Do đó, bằng cách lai tạp, ong chúa đã tạo được lực lượng hình cảnh của riêng mình
Nó giành chiến thắng trong cuộc chiến di truyền và vẫn nằm quyền kiểm soát
Nhưng trong một nhóm động vật khác, thậm chí không có cơ hội cho việc nổi loạn
Nhờ tác động của cơn mưa, đàn chuột chũi sa mạc
mở rộng mạng lưới địa đạo của chúng dưới lớp đất mềm
trên hoang mạc châu Phi
Trong vài ngày, chúng đào được trên hai dặm đường hầm
và xới tung lên hàng tấn đất đá
Trở lại với ngôi nhà trung tâm, một con cái có nhiệm vụ sinh sản,
nữ chúa, với chiếc bụng phình to, nằm lên trên chiếc nệm được tạo thành từ nhiều con đực
Nó là một nữ bạo chúa khổng lồ, kẻ ngăn chặn các cuộc giao phối
của những người em gái, bằng cách liên tục truy đuổi chúng
Nó thậm chí còn bắt đầu tra tấn, giày xéo lên đàn con nhỏ
Những hành vi đó khởi nguồn từ tính ích kỳ cá nhân, với mục đích đào tạo nên những lao động có tổ chức,
bởi hầu hết thời gian trong năm, mặt đất rất cứng
Do đó, khi mặt đất mềm nhờ những cơn mưa,
chúng buộc phải làm việc liên tục
để tìm kiếm đủ lượng củ và rễ có thể sử dụng trong cả năm
Chuột chũi bị ép lao động bởi chính mẹ của chúng
Nhưng đối với đàn cầy hương vằn này thì không như vậy, làm việc nhóm mang lại lợi ích cho tất cả thành viên
Một số có nhiệm vụ sinh sản là chính
Nhưng ngược lại, các con trưởng thành chỉ làm như thế một vài lần
Trong một đàn với khoảng 20 thành viên, có bốn con cái được phép sinh sản
Những con cầy hương này không thể sinh sống
trong vùng rừng cây bụi châu Phi trừ khi chúng có một lối sống mang tính hợp tác cao
Đối với chúng, số lượng đồng nghĩa với sự an toàn
Một số cá nhân không giao phối
thậm chí còn đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của đàn
Khi cả đàn đi săn, một vài con đực con ở lại trong hang
Những con nhỏ, mặc dù rất tò mò,
nhưng chưa đủ khôn ngoan để đối mặt với nguy hiểm
của vùng rừng cây bụi, vì thế chúng cần sự bảo vệ của một người trông trẻ
Một vài con cái nhận làm vú em cho đàn con của chị em mình
Những cá nhân này rất vui vẻ giúp đỡ
bởi chúng, giống như, được sinh sản một cách gián tiếp
Do bầy cầy hương con này có mang một phần gen tương đồng với chúng
Những lơi ích của việc sinh sống theo cụm gia đình có thể dễ dàng nhận thấy
Một con đại bàng Marshall
Lời cảnh báo từ người trông trẻ giúp đàn cầy hương quay trở về tổ
Thật đáng ngạc nhiên, sự tranh chấp tính dục rất hiếm,
và đàn cầy hương giữ hòa bình trong đàn như thế nào vẫn còn là bí ẩn
Nhưng đối với loài khỉ không đuôi có xu hướng sống bầy đàn, chúng tôi có thể tìm ra điều bí mật đó
Khỉ Bonobo có họ hàng với loài tinh tinh,
và đã tiến hóa dưới điều kiện bị cô lập trong những khu rừng của Congo,
nơi chúng sinh sống thành từng nhóm gia đình chặt chẽ
Đáng chú ý là bầu không khí yên tĩnh bao trùm trong đó
Các thành viên bám sát nhau khi chúng đi kiếm ăn quanh khu rừng
Ngay cả một trận tranh cãi
cũng giống với một trò chơi đánh đập cây cối hơn
là cuộc chiến sử dụng bạo lực
Nhưng quan trọng hơn tất cả, tình dục và hoạt động tình dục
được xem như là phương pháp để khuyên nhủ và hòa giải
Sau cuộc cãi vả, các con đực chạm hai bộ phận sinh dục vào nhau,
một cách bắt tay của khỉ Bonobo,
Hoạt động tình dục, mối liên hệ giữa hai giới,
dần trở thành tài sản chung của xã hội
hơn là biểu hiện cho sự thống trị
Dù nhỏ hay lớn đều được tự do thực hiện hoạt động tình dục
Trong phạm vi này, nó chỉ là hình thức chứ không dẫn đến quá trình thụ thai
Khi con cái đã sẵn sàng cho việc giao phối,
đàn khỉ Bonobo đực cạnh tranh với nhau,
nhưng phần lớn thời gian, nó dùng để xua tan căng thẳng
Cách sử dụng hoạt động tình dục của loài khỉ này thật sự đặc biệt
Đối với hầu hết các loài sinh vật, tình dục đẩy con đực và con cái
vào các cuộc xung đột với những kết thúc không mong muốn
Vậy tại sao động vật phải bận tâm về vấn đề tình dục?
Câu hỏi thú vị đó sẽ được khám phá trong phần tiếp theo.
Dịch: Võ Mạnh Lân (vomanhlan3005@gmail.com)